Jednym z kluczowych zadań logistycznych podczas konfliktu zbrojnego jest zdolność do szybkiego i precyzyjnego zaopatrywania jednostek bezpośrednio w rejonie ich działania za pomocą spadochronów towarowych. Dokładność zrzutu ładunku znacząco różni się w zależności od zastosowanej technologii i wysokości zrzutu. Podczas gdy tradycyjne metody wymagają rozległych stref zrzutu, nowoczesne systemy naprowadzane, wykorzystujące spadochrony typu skrzydło, osiągają dokładność rzędu dziesiątek metrów.
Przyszłość należy do GPADS – Guided Precision Aerial Delivery System
Punktem odniesienia w tej dziedzinie jest amerykański system GPADS, który wykorzystuje technologię GPS oraz aktualne dane meteorologiczne w oprogramowaniu do planowania misji Mission Planner. Wojska lądowe i siły powietrzne Stanów Zjednoczonych rozpoczęły wspólne prace nad jego rozwojem w 1993 roku, bezpośrednio po osiągnięciu przez GPS pełnej zdolności operacyjnej z kompletną konstelacją pierwszych 24 satelitów. Głównym podmiotem odpowiedzialnym za rozwój było dowództwo RDECOM (Army Research, Development and Engineering Command), a w pracach uczestniczyli liczni producenci spadochronów wojskowych i sprzętu komputerowego oraz firmy informatyczne. Pierwsze użycie systemu w warunkach bojowych w 2006 roku, podczas zaopatrywania sił sojuszniczych w Afganistanie, oznaczało rewolucję w logistyce zaopatrzenia drogą lotniczą. Do tego czasu piloci samolotów transportowych musieli polegać wyłącznie na zrzutach z wykorzystaniem okrągłych spadochronów towarowych, przelatując nad strefą docelową na małych wysokościach (150–800 metrów), aby zapewnić dokładność zrzutu. System GPADS umożliwia zrzucanie ładunków z wysokości 25 000 stóp (około 7600 metrów) i osiąganie znacznie większej dokładności lądowania (do 25 metrów), przy możliwości wyznaczenia punktu zrzutu w dużej odległości od miejsca lądowania – nawet kilkudziesięciu kilometrów.
„Mózgiem” systemu GPADS jest autonomiczna jednostka naprowadzająca (AGU), zawierająca odbiornik GPS. Przed misją oprogramowanie GPADS Mission Planner (GPADS-MP) oblicza optymalny punkt zrzutu na podstawie aktualnych danych meteorologicznych, masy ładunku oraz zastosowanej czaszy systemu spadochronowego. Po zrzucie z samolotu i fazie stabilizowanego opadania o wybranym czasie trwania kontrolę przejmuje AGU. Za pośrednictwem serwomotoru steruje ona elementami sterowniczymi spadochronu i bezpiecznie naprowadza system na cel. Zrzut ładunku z dużej wysokości sprzyja skrytemu przeprowadzeniu operacji i znacząco zmniejsza ryzyko ostrzelania samolotu przez przeciwnika.
Bezpiecznie przez linie przeciwnika
Wykorzystanie zdolności szybowania nowoczesnych spadochronów typu skrzydło zmieniło strategię wojskową: prostą metodę pionowego opadania zastąpiła zaawansowana zdolność do przerzutu na duże odległości. Dzięki wytwarzaniu siły nośnej i prędkości postępowej spadochrony te umożliwiają desantowanie sił specjalnych w dużej odległości od celów oraz przelot nad liniami obronnymi przeciwnika bez wykrycia.
Tę samą zasadę wykorzystują nowoczesne sterowane spadochrony towarowe, które zmieniły strategię logistyki wojskowej. Systemy szybujące umożliwiają samolotom transportowym zrzucanie ładunków z dużych wysokości (do 35 000 stóp) i w znacznej odległości od celu. Zdolność ta pozwala utrzymać samoloty i ich załogi poza zasięgiem uzbrojenia przeciwnika.
Najszerszą, najbardziej zaawansowaną i najbardziej niezawodną na świecie gamę systemów GPADS oferuje obecnie amerykańska firma Airborne Systems North America. Jest to największy na świecie producent spadochronów wojskowych, którego portfolio obejmuje również kompletną gamę sterowanych spadochronów towarowych o udźwigu od 12 kilogramów do pięciu ton.
Precyzyjne lądowanie nawet bez GPS
Na przestrzeni lat konstruktorzy Airborne Systems znacznie udoskonalili pierwotną koncepcję GPADS i rozbudowali ją o innowacyjne rozwiązania techniczne, tworząc własną rodzinę produktów oznaczoną skrótem GPADS (Guided Precision Aerial Delivery Systems), opartą na wspólnej architekturze systemowej. Wszystkie modele wykorzystują ten sam odbiornik GPS, awionikę inercyjną i oprogramowanie lotu. Mają również wspólny interfejs użytkownika oraz podobne procedury składania spadochronu i montażu. Wszystkie elementy sterujące wykorzystywane podczas zrzutu pozostają połączone ze spadochronem i nie wymagają po lądowaniu uruchamiania pirotechnicznych urządzeń odłączających.
Awionika GPADS obejmuje komercyjny odbiornik GPS dla modułu SAASM (Selective Availability Anti-Spoofing Module), trójosiową inercyjną jednostkę pomiarową IMU (żyroskop, akcelerometr, magnetometr) oraz czujnik barometryczny. Jej dużą zaletą jest zdolność do określania położenia celu z dużą dokładnością wyłącznie za pomocą czujników inercyjnych i barometrycznych w środowisku, w którym sygnał GPS jest zakłócany.
Najbardziej rozpowszechnionym sterowanym spadochronem towarowym firmy Airborne Systems North America jest MicroFly II. Został on specjalnie zaprojektowany do wsparcia zespołów HAHO/HALO: jego parametry lotu można dostosować tak, aby skoczkowie i ich wyposażenie wylądowali razem, w tym samym czasie i w tym samym miejscu. W konstrukcji MicroFly II położono nacisk na łatwość użytkowania, elastyczność i niskie koszty. Łącząc sprawdzoną technologię z innowacyjną konstrukcją, Airborne Systems North America stworzyła bezpieczny i niezawodny system dostarczania ładunków, odpowiadający potrzebom współczesnych jednostek bojowych. Po zrzucie z samolotu z wysokości do 24 500 stóp (7467 m) nad średnim poziomem morza (AMSL) system może autonomicznie dolecieć pod czaszą typu ram-air do wcześniej zaprogramowanego rejonu docelowego, bez naprowadzania z zewnątrz. Jego doskonałość aerodynamiczna wynosi 1:4, w zależności od masy i typu czaszy. W praktyce oznacza to, że nawet przy całkowitym braku wiatru, po zrzucie z wysokości 7500 metrów, może pokonać czterokrotnie większą odległość, czyli 30 kilometrów. System umożliwia automatyczne usunięcie po lądowaniu wprowadzonych danych zapisanych w jego oprogramowaniu.